ACİL SERVİSTE AKUT ARTER TIKANIKLIĞINA (Acute Limb Ischemia) YAKLAŞIM
1. Tanım
Ani gelişen arteriyel kan akımı kesilmesi → distal dokularda iskemi.
Altın süre: İlk 4–6 saatte reperfüzyon sağlanmazsa ekstremite kaybı riski çok yüksek.
2. Etiyoloji
Emboli (en sık) → atriyal fibrilasyon, MI sonrası mural trombüs, endokardit.
Trombüs → daha önceden var olan periferik arter hastalığı (PAH) zeminde.
Travma, iatrojenik (kateter girişimi), disseksiyon, anevrizma.
3. Klinik Bulgular
Klasik “6P” bulgusu:
Pain (Ağrı) – ani, şiddetli
Pallor (Solukluk)
Pulselessness (Nabızsızlık)
Paresthesia (Duyu kaybı)
Paralysis (Motor kayıp)
Poikilothermia (Soğukluk)
⚠️ Motor kayıp + duyu kaybı = İleri iskemi, acil revaskülarizasyon gerekir.
4. Acil Değerlendirme
ABC yaklaşımı, monitörizasyon, IV damar yolu
Etkilenen ekstremiteyi aşağıda tut (perfüzyon artsın)
Distal nabızlar, kapiller dolum, duyu-motor muayene
Acil Doppler USG veya BT anjiyografi → lezyon yeri/tipi
Kan testleri: tam kan, biyokimya, koagülasyon, laktat, CK
5. Acil Tedavi Prensipleri
🔹 A. Antikoagülasyon
İlk ve en önemli adım:
IV heparin bolusu (80 U/kg) ardından infüzyon (18 U/kg/saat)
Amaç: trombüs progresyonunu önlemek
🔹 B. Analjezi & Destek
Ağrı kontrolü için opioid
Oksijen, sıvı desteği
Etkilenen ekstremiteyi sıcak tut (vazokonstriksiyondan kaçınmak için)
🔹 C. Cerrahi / Girişimsel Tedavi
Damar cerrahisi acil konsültasyonu şarttır.
Seçenekler:
Embolektomi (Fogarty kateteri)
Trombolitik tedavi (kateter aracılı tPA)
Bypass cerrahisi
Hangi yol seçileceği: Lezyon seviyesi, süre, doku canlılığına göre belirlenir.
6. İleri Yaklaşım ve Komplikasyonlar
Reperfüzyon sendromu:
Potasyum ↑, laktat ↑, asidoz, myoglobinemi
Arrest riski → hasta yoğun bakım şartlarında izlenmeli
Fasiyotomi:
Uzamış iskemi sonrası kompartman sendromu gelişirse gerekebilir.
7. Klinik Vurgular
Tanı klinik bulgularla konur, görüntüleme geciktirmemeli.
Heparin her olguda hemen başlanmalı, kontrendikasyon yoksa.
Altı P’den motor kayıp + anestezi varsa → ekstremite kaybı çok yüksek, acil revaskülarizasyon gerekir.
Erken damar cerrahisi konsültasyonu esastır.
📌 ÖZET
En sık neden: Emboli (AF, kardiyak kaynaklı)
Altın kural: Klinik tanı + acil heparin + cerrahi konsültasyon
Kurtarıcı faktör: İlk 6 saatte revaskülarizasyon
Unutma: 6P bulguları → iskemi şiddeti
Komplikasyon: Reperfüzyon sendromu & kompartman sendromu
BEECONS HEKİM İLETİŞİM PLATFORMU
BeeCons Hekim İletişim Platformu, hekimlere özel ve anonim iletişim grupları ile meslek hayatınızda size yardımcı olur. Gruplarda isminiz görünmez ve sorduğunuz sorulara en geç 5 dakika içerisinde yanıt verilir.
BEECONS'UN EN ÖNEMLİ ÖZELLİĞİ ANONİM OLMASIDIR!
Gizli Mesajlaşma Uygulaması ile telefon numaranız ve isminiz görünmeden iletişim kurabilirsiniz. Günlük mesajlaşmalarınız Hekim İletişim Platformu mesajlarınız ile karışmaz.
YETKİN UZMAN KADROSU
Çok sayıda seçilmiş acil uzmanı ve diğer branş uzmanları sorularınıza anında cevap verir.
HER GRUP VIP
BeeCons'da farklı özellikte gruplar yok. Tüm Hekim İletişim Grupları 25 kişiyle sınırlıdır. Mesajlarınız karışmaz, telefonunuz bildirimle dolmaz!
FATURALI HİZMET
BeeCons, Bee Akademi bünyesinde kurulmuş bir limited şirketidir ve tüm ödemeleriniz için fatura kesilmektedir.
Yorumlar