1. Klinik Özellikler Etken: Sarcoptes scabiei (akar, derinin üst tabakasında tüneller açar). Bulaş: En sık yakın temas ile (aynı evde yaşayanlar, cinsel temas), nadiren ortak kıyafet/nevresim. Belirtiler: Şiddetli gece kaşıntısı (uykudan uyandıracak düzeyde) İnce, gri-beyaz “tünel” hattı lezyonlar Tipik tutulum yerleri: parmak araları, el bileği iç yüzü, aksilla, göbek çevresi, genital bölge.

Yanıklar, mortalite ve morbiditesi yüksek, multidisipliner yaklaşım gerektiren acil durumlardır. Yanık yönetiminde ilk öncelik yaşam kurtarıcı girişimlerdir. 1. İlk Değerlendirme: xABCDE Yaklaşımı x – Exsanguination: Dış kanama varsa hemen kontrol edilir. A – Airway (havayolu) Yanık hastasında havayolu ödemi gelişebilir → erken entübasyon kritik. Yüz, boyun yanığı, inhalasyon öyküsü, karbonize tüyler, ses kısıklığı, stridor → entübasyon endikasyonudur.

Kardiyak aritmiler, acil serviste sık karşılaşılan ve hızlı tanı–tedavi gerektiren klinik tablolardır. Hastaların hemodinamik durumları, tedavi algoritmasının temel belirleyicisidir. Bu yazıda acil serviste aritmilere yaklaşımın temel prensiplerini, sık görülen aritmilerin tanı ve yönetimini kısaca anlatıyorum.

Temel Prensip STEMI tedavisinde birinci tercih reperfüzyon yöntemi → Primer PCI’dir. Eğer primer PCI, semptom başlangıcından sonraki ilk 12 saatte, kapıdan balon süresi ≤120 dk sağlanamıyorsa → trombolitik (alteplaz) uygulanır.

 Temel Endikasyon Akut iskemik inme tanısı konmuş hasta, Semptom başlangıcından itibaren 4.5 saat içinde başvurmuş, BT’de hemoraji dışlanmış, Klinik olarak belirgin nörolojik defisit var. Kullanım Kriterleri Zaman: 0–3 saat → tüm uygun hastalar. 3–4.5 saat → bazı ek kısıtlamalarla

1. Acil Kardiyak ve Resüsitasyon İlaçları Adrenalin (epinefrin) Anafilaksi: 0.01 mg/kg IM (1:1000 sol., max 0.3–0.5 mg) KPR/Asistol/PEA: 0.01 mg/kg IV/IO (1:10.000 sol., max 1 mg) Amiodaron Arrest → 5 mg/kg IV/IO bolus (max 300 mg, gerektiğinde 2 kez tekrarlanabilir)

1. Sıvı Dengesi ve Günlük İhtiyaç Bebek ve çocuklar erişkinlere göre sıvı kaybına daha duyarlıdır. Daha yüksek metabolizma, daha fazla su yüzdesi, böbreklerin konsantrasyon kapasitesinin sınırlı olması → dehidratasyon daha hızlı gelişir.

Kalp kapakları veya endokard yüzeyinde mikroorganizma tutulumuna bağlı enfeksiyon. En sık etken: Staphylococcus aureus (özellikle IV ilaç kullanıcıları, protez kapak hastaları) Viridans grubu streptokoklar Enterokoklar Kapakta vejetasyon → emboli + destrüksiyon → yetersizlik, kalp yetmezliği, sepsis.

Pulmoner hipertansiyon (PH): Pulmoner arter basıncının kalıcı yüksekliği (≥20 mmHg, sağ kalp kateterizasyonu ile). Kronik bir hastalık olmakla birlikte acile akut dekompansasyon ile gelir. En ciddi tablo: Akut sağ ventrikül yetmezliği → düşük kardiyak output, hipotansiyon, şok.

Kapak acilleri, çoğunlukla akut obstrüksiyon veya akut yetersizlik ile seyreder. Acil yaklaşımda ABC, monitörizasyon, EKG, acil ekokardiyografi esastır. Oksijen, noninvaziv ventilasyon/entübasyon ve gerekirse inotrop–vazopressör desteği uygulanır. Kesin tedavi genellikle cerrahi veya kateter bazlı girişimdir. Acil serviste amaç stabilizasyon ve köprülemedir.